KURUCUMUZ

---

Gerçek ve tüzel kişilerin bir ülkeden bir başka ülkeye para ve diğer sermaye değerlerini aktarması mümkündür. Ancak sermayenin çıkarılacağı veya sermayenin aktarılacağı ülke hukukuna göre aktarım hakkında bazı sınırlamalar olabilir. Bu sınırlamalar aktarımın boyutunu ve şeklini etkileyebilir. Ayrıca ihlali halinde cezai ve idari sorumluluk doğabilir.

Yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiler Türkiye'de şirket kurabilir, şube işletebilir veya irtibat bürosu açabilir. Bunun için ilgili makamlarda tescil işlemlerinin yapılması, vergi kaydına ve banka hesabına sahip olunması, ayrıca Türkiye'de bir yetkili atanması gerekmektedir. Öte yandan, kurulacak iş için alınması gereken faaliyet izinlerinin alınması ve mevzuat uyum çalışmalarının da yapılması şarttır.

"Trust" olarak bilinen yasal oluşumlar, Türk hukukunda kabul edilmemektedir. Ancak Türk hukukunda trust benzeri hukuki ilişkiler kurulması mümkündür. Trust benzeri hukuki yapılar sözleşmesel veya kurumsal olarak kurulabilir ve böylece varlık yönetimi yapılabilir. 

Bir ülkenin yargı organı tarafından verilen bir karar, bir başka ülkede doğrudan uygulanamaz. Mahkeme kararının bir başka ülkede uygulanması için, verilen karar hakkında uygulanacağı ülkede tanıma veya tenfiz kararı alınması için mahkemeye başvurulması gerekmektedir. Ceza davalarında ise uluslararası adli yardımlaşma anlaşmaları gereği işlem yapılabilmektedir.

Şirket ortakları arasındaki ihtilafların çözümü, şirket türüne ve ortakların azınlık ya da çoğunluk hisseye sahip olmasına göre farklı usullerde gerçekleştirilmektedir. Kişilerin ihtilafları anlaşarak sonlandırması için ortakların şirket ile kurduğu ilişkilerin tasfiyesi, şirketin ilgili kurullarında karar alınması, hisse devirlerinin yapılması, şirket ticari defterlerindeki kayıtların düzenlenmesi ve ibra işlemlerinin yapılması gerekir. Anlaşmazlığın dava yoluyla çözülmesinin gerekmesi halinde ise şirket genel kurul kararlarının iptali, yönetim kurulu kararlarının geçersizliği, haklı sebeple fesih davası, ceza soruşturması ve benzeri birçok dava açılması gerekebilmektedir.

Bir ticaret şirketinin yönetim veya müdürler kurulu üyesi olan kişinin şirket faaliyetleri nedeniyle şirketin uğradığı zararlar ve üçüncü kişilere verilen zararlar sebebiyle hukuki, cezai ve idari olarak sorumlu tutulması mümkündür. Yöneticilerin kamu borçlarından sorumlu tutulmasına ilişkin kurallar da farklılık göstermektedir. Açılacak davalarda yöneticinin kendisini savunarak, özellikle yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlayarak, sorumluluktan kurtulması olanaklıdır.  

Şirketin ortaklarının veya yöneticilerinin şirketin vergi borcundan sorumluluğu, şirketin türüne göre farklılık gösterebilmektedir. Örneğin anonim ve limited şirketlerde vergi borçlarından ve cezalarından sorumlu olan şirket tüzel kişiliğidir. Ancak şirketin malvarlığından alınamayan vergi borçlarının anonim şirketlerde yöneticilerden, limited şirketlerde ise hem yöneticilerden hem de ortaklardan tahsil edilmesi mümkündür. Elbette bu sorumluluğun da özel koşulları vardır.

Marka koruması ülkeseldir. Bu nedenle markanın kullanılacağı ülkede tescil edilmesi gereklidir. Ancak bir ülkede tescil edilen bir marka bir başka ülkede tescile uygun olmayabilir. Ayrıca tescil edilen markanın belirli bir süre kullanılmaması halinde iptal edilmesi söz konusu olmakta ve tescilli markaya karşı da davalar açılabilmektedir. 

Taşınmaz satın alarak vatandaşlık kazanıldığında, çoğu ülkede, bu taşınmazın belirli bir süre elde bulundurulması ve ikamet adresi olarak gösterilmesi zorunluludur. Süre tamamlanmadan taşınmazın satılması halinde elde edilen vatandaşlık iptal edilebilir. Ayrıca vergi borcu doğabilir ve idari yaptırım da uygulanabilir. 

Ceza soruşturması veya ceza davası sürecinde mallara el konulması ancak bu konuda yetkili makamlar tarafından bir karar verilmesi ile gerçekleşebilir. El konulan mallar daha sonra devlet tarafından müsadere edilebilir. Para, şirket hissesi, araba, ev ve diğer mallar hakkında bir el koyma kararı verilmesi halinde bu karara karşı ceza davasının sonuçlanması beklenmeden itiraz edilmesi ve el konulan malların geri alınması için dava açılması önerilir. 

Eşlerden birinin ticari varlıkları (şirket hisseleri, taşınmazları, taşınırları, parası vb.), eşlerden diğerinin ölümü halinde murisin terekesinin veya boşanma halinde paylaşılacak malların kapsamında yer alabilir. Bu durumda malların tasfiyesi sürecinde mahkemece mallara tedbir uygulanabilir veya tasfiye sonucunda malların sahiplik durumu değişebilir. 

Yabancı ülkelere yapılan mal veya hizmet satımlarında satış bedelinin tahsilinde zorluk yaşanabilmektedir. Bu nedenle ticari ilişki kurulacak kişinin ödeme gücünün ve itibarının önceden araştırılması, teminat mektubu ve benzeri güvencelerin istenilmesi ve yazılı sözleşme yapılması önerilir. Bedelin tahsil edilememesi sadece alacak değil, vergi sorumluluğu da doğurmaktadır. Bu halde alıcıya karşı ilgili ülkede ya da Türkiye'de alacak davası açılmalıdır.